Боловање запосленог може се „отварати” по разним основама, али исто тако и продужавати односно настављати по истим или различитим основама, при чему говоримо о тзв. повезивању боловања.
Према члану 74. Закона о здравственом осигурању („Сл. гласник РС”, бр. 107/2005… и 106/2015 – у даљем тексту: Закон), запослени остварује право на одсуство са рада због привремене спречености за рад (у даљем тексту: боловање) ако је његово здравствено стање, односно стање члана његове уже породице такво да је он спречен за рад, и то ако је:
1) привремено спречен за рад услед болести или повреде ван рада;
2) привремено спречен за рад услед професионалне болести или повреде на раду;
3) привремено спречен за рад због болести или компликација у вези са одржавањем трудноће;
4) привремено спречен за рад због прописане мере обавезне изолације као клицоноши или због појаве заразних болести у његовој околини;
5) привремено спречен за рад због неге болесног члана уже породице, под условима утврђеним Законом;
6) привремено спречен за рад због добровољног давања органа и ткива, изузев добровољног давања крви;
7) привремено спречен за рад јер је одређен за пратиоца болесног осигураног лица упућеног на лечење или лекарски преглед у друго место, односно док борави као пратилац у стационарној здравственој установи, у складу са општим актом Републичког фонда за здравствено осигурање (у даљем тексту: Републички фонд).
У вези са свим наведеним разлозима за остваривање одсуства са рада, дужину боловања оцењује стручно-медицински орган Републичког фонда, односно матичне филијале на основу медицинско-доктринарних стандарда за утврђивање привремене спречености за рад.
Боловање запосленог наступа оног дана када изабрани лекар установи да запослени није способан за обављање свог рада због болести или повреде, односно оног дана када изабрани лекар установи потребу за негу члана уже породице осигураника или када установи други прописани разлог за боловање запосленог. Изузетно, изабрани лекар може да оцени боловање запосленог и за период пре првог јављања на преглед односно изабраном лекару, али највише за три дана уназад од дана када се запослени јавио изабраном лекару. Уједно, право на накнаду зараде за време боловања припада од првог дана боловања и за све време његовог трајања, али само за време за које би запослени примао зараду да није наступило боловање.
Ове моменте треба имати у виду јер се боловање запосленог може „отварати” по разним основама, али исто тако и продужавати односно настављати по истим или различитим основама из поменутог члана 74. Закона. У том случају говоримо о тзв. повезивању боловања, што је регулисано чланом 76. Закона. Одредбама тог члана прописана је могућност односно немогућност повезивања дана боловања како у погледу основа боловања, тако и у погледу висине накнаде зараде за време боловања, а све у зависности од тога да ли се боловање наставља из истих или других разлога и који је број дана између два боловања. Под појмом „повезивање боловања” овде се подразумева сабирање трајања боловања због једне болести или повреде, са трајањем друге, наредне болести или повреде на раду, уз истоветан приступ исплати накнаде зараде.
Када ЈЕ могуће повезивање боловања
Према члану 76. став 2. Закона, у случају да је запослени привремено спречен за рад због једне болести или повреде, а наредног дана (без прекида), односно најдуже у року од шест дана од последњег дана претходне спречености за рад, буде спречен за рад због исте или друге болести или повреде, дани спречености за рад повезују се у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде.
Као што се види по овој законској одредби, услов за повезивање односно настављање боловања запосленог јесте:
– да је разлог претходног и наредног боловања исти – болест или повреда;
– да је наредна болест или повреда наступила наредног дана, односно најдуже у року од шест дана.
У оваквим случајевима, када се боловање наставља и повезује сходно ставу 4. члана 76. Закона, изабрани лекар је дужан да запосленог упути на првостепену лекарску комисију по истеку 30. дана укупне спречености за рад (као вид контроле основаности боловања и исплате накнаде зараде).
На пример, ако је боловање започето 26. септембра и траје до 14. октобра, први дан боловања је 26. септембар, а боловање траје 19 дана по основу повреде ван рада. После два дана изабрани лекар истом запосленом отвара боловање почев од 17. октобра до 28. октобра због болести. Изабрани лекар је дужан да у оваквом случају запосленог упути на првостепену лекарску комисију по истеку 30. дана укупне спречености за рад (рачунајући од 26. септембра), без обзира на прекид.
У овом случају основ за накнаду зараде се утврђује у односу на први дан боловања, па је поменути основ зарада запосленог остварена у претходних 12 месеци који претходе дану отварања првог боловања, дакле који претходе 26. септембру, односно за период септембар 2015 – август 2016. године. Исти основ узима се и за накнаду зараде за време другог боловања које је почело 17. октобра. У оба случаја висина накнаде зараде се одређује у висини од 65% од основа за накнаду. Такође, пошто овде укупно боловање траје дуже од 30 дана, накнаду зараде за првих 30 дана исплаћује послодавац на терет својих средстава, а накнада зараде за боловање од 31. дана боловања исплаћује се на терет Републичког фонда.
Када НИЈЕ могуће повезивање боловања
Према члану 76. став 1. Закона, у случају да је осигураник привремено спречен за рад из једног од разлога који су наведени из члана 74. став 1. Закона, а затим без прекида (наредни дан) буде спречен за рад из другог разлога привремене спречености за рад из истог члана, дани привремене спречености за рад запосленог не повезују се у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде.
Дакле, у случају да је запослени прво био на боловању јер је био болестан, а после је отворио боловање због неге болесног члана уже породице, дани привремене спречености за рад запосленог не повезују се у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде.
У овом случају се трајање боловања из једног разлога (наведеног у члану 74. став 1. Закона) не повезује и не сабира са трајањем боловања из другог разлога, односно дужина трајања боловања по сваком од основа спречености за рад, третира се за себе, независно од другог боловања, у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде, односно друго започето боловање је ново боловање.
На пример, запослени је боловао од 10. до 20. у месецу од упале грла (члан 74. став 1. тачка 1. Закона), а 21. је отворио боловање због неге болесног члана уже породице (члан 74. тачка 5. Закона) – ова два боловања се не сматрају повезаним иако следе једно иза другог.
Према ставу 3. члана 76. Закона, у случају да је запослени привремено спречен за рад због исте или две различите болести односно повреде, са прекидом између спречености за рад који је дужи од шест дана од последњег дана претходне спречености за рад, дани спречености за рад не повезују се у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде.
Навешћемо и следећи пример када није могућно повезивање претходног и наредног боловања због различитог узрока: У периоду од 10. до 30. јуна запослена је привремено била спречена за рад услед болести по основу члана 74. став 1. тачка 1. Закона, па је затим без прекида (наредног дана) била спречена за рад услед одржавања трудноће од 1. до 31. јула. Дани привремене спречености за рад запослене не повезују се у погледу основа, висине и исплатиоца накнаде зараде.
То значи да:
1) за период од 10. до 30. јуна, када је запослена због болести била на боловању, накнаду зараде исплаћује послодавац на терет својих средстава у висини од 65% од просечне зараде запослене остварене за 12 месеци који претходе месецу у коме је започето коришћење боловања, дакле за период јун претходне – мај текуће године;
2) за боловање које је из другог разлога (одржавање трудноће) трајало од 1. до 31. јула (30 дана), накнаду зараде исплаћује такође послодавац на терет својих средстава у висини од 100% од просечне зараде запослене остварене за претходних 12 месеци, овог пута за период јул претходне – јун текуће године, јер се ово боловање не повезује са претходним због тога што је други разлог одсуствовања са рада;
3) наставак боловања по основу одржавања трудноће од 1. августа па надаље, док за то постоји потреба, представља боловање преко 30 дана за које се накнада исплаћује на терет Републичког фонда у висини од 100% од просечне зараде остварене за месеце април, мај и јун, односно за месеце који претходе месецу започињања боловања због одржавања трудноће.
Према посебној одредби у ставу 5. члана 76. Закона, у случају да је запослени привремено спречен за рад због исте или две различите болести односно повреде, са прекидом између спречености за рад који је дужи од шест дана од последњег дана претходне спречености за рад, изабрани лекар је дужан да запосленог упути на првостепену лекарску комисију ако је запослени био спречен за рад у укупном трајању од 30 дана у периоду од 45 дана од дана прве спречености за рад.
На пример:
– Запослени започиње боловање 1. 9. по основу болести, које траје до 16. 9. по основу болести.
– После прекида од 9 дана, запослени отвара боловање 26. 9. због друге болести, које траје до 10. 10.
– После прекида од 8 дана, запослени са почетком од 19. 10. отвара боловање због повреде ван рада, које траје до 28. 10.
У оваквом случају се, пре свега, дани привремене спречености за рад запосленог не повезују иако је основ за боловање исти – болест и повреда ван рада. Међутим, сходно ставу 3. члана 76. Закона, прекид између појединих периода боловања је дужи од шест дана. Такође, овде је изабрани лекар дужан да запосленог упути на првостепену лекарску комисију када боловање буде укупне дужине 30 дана у периоду од 45 дана од дана прве спречености за рад.
Коначно, пошто се наведена боловања не сабирају, односно не повезују се, за свако од ових боловања утврђује се посебна накнада зараде у зависности од просечне зараде која је остварена за 12 месеци који су претходили сваком од боловања на терет послодавца, тј. у односу на претходна три месеца за боловање које пада на терет Републичког Фонда.
Може се рећи да наведене одредбе ст. 4. и 5, у члану 76. Закона, имају за циљ да регулишу контролу боловања, и то после сваких 30 дана спречености за рад, с обзиром на то да је за наставак даље спречености за рад (од 31. дана и надаље, без обзира да ли је у питању привремена спреченост за рад у континуитету или са прекидима) изабрани лекар дужан да запосленог упути на првостепену лекарску комисију. Наиме, изабрани лекар после сваких 30 дана спречености за рад запосленог, истог упућује на лекарску комисију како у случају боловања са прекидима, тако и у случају оног боловања које је утврђено у континуитету (нпр. запослени је био привремено спречен за рад по једном основу 25 дана, након чега је, са паузом или без паузе у односу на задњи дан боловања, поново спречен за рад у трајању од 7 дана, при чему је изабрани лекар дужан да таквог запосленог упути на лекарску комисију по истеку 30. дана укупног боловања, уз примену члана 76. ст. 4. и 5. Закона). На такав начин ће се овај запослени који је на дужем боловању под условима из члана 76. ст. од 1. до 3. Закона, јављати на првостепену лекарску комисију по упуту изабраног лекара на сваких 30 дана укупне спречености за рад.
Оставите одговор
Жао нам је, да би поставили коментар, морате бити пријављени.